Wat is schaliegas?

Schaliegas is aardgas dat gewonnen wordt uit schalie, een gesteente dat bestaat uit geharde klei. Foto: ey.com

Schaliegas is een “onconventioneel” gas en een fossiele brandstof. De winning van het gas kende de laatste jaren een enorme groei, vooral in de Verenigde Staten, dat de grootste producent ter wereld is. In deze gids leggen we uit wat schaliegas is, hoe het gewonnen wordt en geven we toelichting bij het debat rond schaliegas.

Wat is schaliegas en hoe wordt het gewonnen?

Schaliegas is aardgas dat gewonnen wordt uit schalie, een gesteente dat bestaat uit geharde klei. In tegenstelling tot het “conventionele” (aard)gas dat we allemaal kennen, wordt schaliegas niet vastgehouden in een ondoordringbare laag maar zit het in de rots zelf. Dit is een belangrijk detail. Het feit dat het gas opgesloten zit in het gesteente maakt het veel moeilijker om het gas eruit te halen.

De extractie van schaliegas is complex. Dit komt omdat het gas vastgehouden wordt in het gesteente zelf, op een diepte van 3000 tot 5000 meter. De winning van schaliegas gebeurt aan de hand van twee methoden: boringen in combinatie met “fracking”. We leggen het proces uit:

  1. het boren: dit gebeurt ook bij de winning van conventioneel gas. Het klinkt simpel genoeg, maar het boren van een put duurt al gauw enkele maanden. Eerst wordt er verticaal naar beneden geboord tot men de schalielaag bereikt heeft. Daarna wordt er horizontaal in het gesteente geboord zodat een groot oppervlakte bereikt kan worden.
  2. het “fracken”: de schalie wordt kapot gemaakt om de gassen vrij te laten. Dit gebeurt door onder hoge drukke zand, water en chemicaliën het gesteente in te spuiten. Dit duurt enkele weken. Hierdoor breekt de schalie en kan het gas vrijkomen. Het gas kan daarna overgebracht worden naar het oppervlak.

Een put blijft tussen de 10 en de 20 jaar actief. In België zijn er wel schaliegasvoorraden, maar die worden niet benut.

Een boorinstallatie voor schaliegas. Foto: Pixabay
Een boorinstallatie voor schaliegas. Foto: Pixabay

Enkele cijfers

Gemiddeld zijn er voor een horizontale lengte van een kilometer zo’n 30 “frackingoperaties” nodig. Voor elk van die operaties is er nood aan 300 m³ water, 30 ton zand en 0,5% additieven. Dit zijn cijfers van oliemaatschappij Total. Het gas komt naar boven met een deel van het toegevoegde water. Een deel van het water wordt dus gerecupereerd en wordt daarna gebruikt in de zuiveringsinstallaties.

Eens het schaliegas door een zuiveringsinstallatie is gepasseerd, wordt het naar een pijpleiding gebracht. Via pijpleidingen kan het schaliegas vervoerd worden en uiteindelijk verdeeld worden onder de consumenten.

De opbrengst van schaliegas

Schaliegas is in sommige landen, waaronder de VS, Canada, China, Frankrijk, het VK en Zweden aanwezig in grote hoeveelheden. Die landen hebben zo de kans om minder afhankelijk te zijn van andere landen voor hun gas. Vooral in de VS wordt er enorm veel schaliegas geproduceerd om hun afhankelijkheid van gaslanden zoals Rusland te verminderen.

De winstgevendheid van schaliegas is niet geheel duidelijk. De winning van schaliegas is enkel economisch rendabel wanneer de afzetmarkt kortbij is. Slechts enkele jaren na de eerste boring vertraagt de stroom van gas, wat uiteraard ook de winning van het gas beïnvloedt. Om die reden moet er verschillende keren geboord worden en moeten nieuwe putten gegraven worden. Bovendien is het boren op zo’n diepte complex en niet te vergeten duur. Ook zouden de gasreserves minder lang meegaan dan eerst verwacht werd. Het is dus maar de vraag of het winnen van schaliegas zo voordelig is.

De effecten op het milieu

Schaliegas is erg omstreden vanwege de negatieve impact van het gas op het milieu. De winning van het schaliegas brengt risico’s met zich mee voor de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater.

Het water dat geïnjecteerd wordt om het gesteente te breken, wordt vermengd met zand en chemische stoffen. Bovendien wordt er bij fracking enorm veel water gebruikt, veel meer dan bij het boren voor conventioneel gas. Daarnaast moeten er putten gegraven worden, wat de structuur en de opbouw van de aarde kan veranderen. Het beschadigt de diepe ondergrond, waardoor er in het VK en vooral in Californië meer aardbevingen geregistreerd.

Daarnaast is schaliegas nog steeds een fossiele brandstof, net zoals steenkool en aardolie. Elke put schaliegas stoot 3,6 tot 7,9% van het gas in de atmosfeer. Dat is 30 tot 200% meer dan bij het conventioneel gas. Methaan is bovendien zeer vervuilend, meer nog dan koolstofdioxide. Het gebruik van schaliegas voor elektriciteitsproductie stoot daar bovenop ook nog eens grote hoeveelheden koolstofdioxide uit die het broeikaseffect versterken en bijdragen tot de opwarming van de aarde.

De positie van de EU ten opzichte van het schaliegas

De positie van de EU is moeilijk te bepalen. Aan de ene kant zijn er de landen die voorstander zijn van het produceren van schaliegas. Uiteraard horen hier de Europese landen bij die zelf schaliegas kunnen produceren en dus een economische voordeel halen uit het schaliegas. Aan de andere kant zijn er de landen die bezorgd zijn om de negatieve impact die het schaliegas heeft op het milieu.

De EU heeft schaliegas en de winning van schaliegas onder de noemer gebracht van “activiteiten die hun effect op het milieu moeten bestuderen en bijhouden”. Dit wil zeggen dat iedere organisatie en elk land in de EU dat schaliegas produceert, de waterkwaliteit in het oog moet houden. Bovendien liet de persdienst van het Europees Parlement dat de kwaliteit van het water slechts deel uitmaakt van een grotere studie. Die studie omvat ook de analyse van de biodiversiteit en de klimaatverandering.

Het Europees Parlement besloot echter dat ze de winning van schaliegas niet zou verbieden. Dit is in het voordeel van lidstaten als het Verenigd Koninkrijk, Denemarken, Polen en Roemenië. In Frankrijk en Bulgarije is fracking echter verboden (niet door de EU maar de lokale regeringen). In Duitsland werd fracking ook verboden in gebieden die rijk zijn aan water.

Comments of the page

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

KillMyBill gebruikt cookies om de gebruikerservaring te verbeteren. KillMyBill gebruikt cookies om de gebruikerservaring te verbeteren. Meer informatie.