Alles over FANC, de nucleaire waakhond van België

FANC beschermt het volk tegen de negatieve effecten van ioniserende straling. Foto: FANC

Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) is een openbare instelling van openbaar nut. Het beschermt de bevolking en het leefmilieu tegen de negatieve effecten van ioniserende straling. De instelling wordt om die reden ook wel de nucleaire waakhond van België genoemd.

Ioniserende straling

Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle beschermt het volk tegen ioniserende straling, maar wat is dat precies?

Alles wat we kunnen aanraken, alles rondom ons, bestaat uit atomen. Een atoom bestaat op zijn beurt uit een kern, opgebouwd uit protonen en neutronen, een heeft een “wolk” van elektronen rond zich. De meeste atomen zijn stabiel. Hun kern blijft onveranderlijk. Dat is echter niet het geval voor elk atoom. Sommige atomen hebben een onstabiele kern omdat ze als het ware op zoek zijn naar een toestand waarin ze tot rust kunnen komen.

Wanneer atomen van gedaante veranderen, komt er ioniserende straling vrij. Dit proces noemen we “radioactiviteit”. Dit fenomeen is onzichtbaar, reukloos en kleurloos. Er zijn twee soorten radioactiviteit:

  1. natuurlijke radioactiviteit: radioactieve elementen komen voor in de natuur. Een bekend voorbeeld is radon. Daarnaast worden we ook blootgesteld aan ioniserende straling die afkomstig is uit de kosmos. En ook ons eigen lichaam bevat elementen die radioactief zijn.
  2. kunstmatige radioactiviteit: deze radioactiviteit is afkomstig van menselijke activiteiten in de medische sector (radiologie, radiotherapie, nucleaire geneeskunde…) en de industriële sector (productie van elektriciteit, vervaardiging van radio-isotopen, sterilisatie van voedingsmiddelen…). Ongeveer 50% van onze totale blootstelling aan ioniserende straling is afkomstig van medische toepassingen.

De prioriteiten van het FANC

Het FANC werd opgericht in 1994 en valt onder de bevoegdheid van de minister van Binnenlandse Zaken. De openbare instelling heeft de volgende prioriteiten:

  • Instaan voor een zo hoog mogelijk veiligheidsniveau: bepaalde installaties (kerncentrales, ziekenhuizen …) en activiteiten (transport van nucleaire materialen, opslag van radioactief afval…) vereisen de inzet van ioniserende straling. Het FANC waakt over de naleving van de wetten en normen. Zij controleren of alle mogelijke voorzorgsmaatregelen genomen worden om de bevolking, de werknemers en het leefmilieu te beschermen tegen ioniserende straling.
  • Waken over de beveiliging: het toezicht op de naleving van de voorschriften stelt het Agentschap in staat om kwaad opzet (aanslag, diefstal, sabotage, toegang door een niet-geautoriseerde persoon…) te verhinderen.
  • Versterken van de stralingsbescherming: het FANC ziet erop toe dat elke overbodige blootstelling aan ioniserende straling
    vermeden wordt. Als het gebruik gerechtvaardigd is, bijvoorbeeld bij de behandeling van kanker, moet de toegediende dosis beperkt
    worden tot het laagst mogelijke niveau.
Bedrijfsfilm FANC. Bron: FANC

De taken van het FANC

Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle heeft drie grote taken:

  1. anticiperen, informeren en reglementeren
  2. vergunnen en controleren
  3. beheren van onverwachte situaties

1. Anticiperen, informeren en reglementeren

Anticiperen op mogelijke risico’s is zeer belangrijk. Het FANC houdt stakeholders (de bevolking, de politieke wereld en de media) op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Daarnaast voert de nucleaire waakhond ook acties die gericht zijn op sensibilisering en preventie. Op de website van het Federaal Agentschap kunt u wetenschappelijke, juridische en didactische informatie raadplegen. Het doel van het FANC is dan ook om op een proactieve en reactieve manier met de media en met de bevolking te communiceren.

2. Vergunnen en controleren

Iedereen die een activiteit of installatie wil opstarten die gebruik maakt van ioniserende straling moet een vergunning aanvragen bij het FANC. Het Agentschap controleert op regelmatige basis of de reglementen en vergunningsvoorwaarden gerespecteerd worden.

Verder houdt de nucleaire waakhond ook toezicht op de controles die uitgevoerd worden door erkende instellingen in de schoot van vergunde installaties. Indien nodig kan men een proces-verbaal opstellen, een bevelschrift uitvaardigen of sancties opleggen.

Het FANC beheert ook een systeem dat hen in staat stelt om toezicht te houden op de straling op het Belgische grondgebied. Daarnaast worden er ook voortdurend monsters van de belangrijkste schakels van de voedselketen en van het leefmilieu genomen (de bodem, luchtdeeltjes, melk, drinkwater, vlees, groenten …)

3. Beheren van onverwachte situaties

In geval van onverwachte situaties zijn er in overleg met de stakeholders aangepaste procedures ontwikkeld om te garanderen dat de betrokken spelers snel op de hoogte zijn en doeltreffend kunnen optreden in geval van een incident of ongeval. Als er zich een situatie voordoet die de inwerkingstelling van het nucleaire en radiologische noodplan vereist, stelt het Agentschap haar wetenschappelijke en technische ondersteuning ter beschikking van het Crisiscentrum van de FOD Binnenlandse Zaken.

INES

INES staat voor “International Nuclear Event Scale”. Dat is een tool die toelaat om de ernst van een gebeurtenis waarbij ioniserende straling betrokken is begrijpelijk te maken. Op zo’n schaal worden alle voorvallen waar ioniserende straling bij betrokken is, geklasseerd volgens zeven niveaus.

De INES-schaal met enkele voorbeelden
Foto: deredactie.be

Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle in de media

Na allerlei incidenten en problemen met de kerncentrales, staan de centrales en alle instellingen daarrond onder druk. In de week van 25 april 2016 kwamen er ook problemen bij het Agentschap aan het licht. Na een interne audit blijkt dat er intern vraagtekens worden geplaatst bij de onafhankelijkheid van de organisatie. “Er heerst een indruk dat de onafhankelijkheid van het Agentschap vis-à-vis de politieke en economische wereld geleidelijk vermindert. Deze indruk roept vragen op bij de medewerkers die zich afvragen of er wel degelijk altijd rekening wordt gehouden met hun werk en hun aanbevelingen, en of de directie niet onder druk gezet wordt om bepaalde compromissen te sluiten (deze opmerking geldt vooral voor de dossiers die betrekking hebben op de kerncentrales),” aldus het verslag van de audit.

Comments of the page

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

KillMyBill gebruikt cookies om de gebruikerservaring te verbeteren. KillMyBill gebruikt cookies om de gebruikerservaring te verbeteren. Meer informatie.